H

Humeyni

Humeyni Biyografisi

İran İslam Devrimi’nin siyasi, hukuki ve ruhani önderidir.

Humeyni, 24 Eylül 1902 tarihinde İran‘ın Humeyn şehrinde doğmuştur. Ana adı Ruhullah soyadı Mustafavî’dir. Zengin bir ailenin çocuğu olan Humeyni’nin babası O beş aylık iken öldürüldü. Annesi Hacer bayan da 15 yaşında iken vefat etti. Humeyni’nin babası Seyyid Mustafa’dır.

Humeyni, İran’da Muhammed Rıza Şah Pehlevi rejimine son verip İslam Cumhuriyetini kuran ve devrimden sonraki bütün dini yetkileri elinde tutan Şiî önderdir.

Humeyni, 15 yaşındayken o güne değin kendisini büyüten annesi ve halası ölünce kimsesiz kaldı. 1919 yılında İslami ilimler üstüne eğitim edinmek için gittiği Arak kentinde Şeyh Abdülkerim Hairi’nin öğrencisi oldu. 1922 yılında Kum kentine yerleşti. 1930 yılında, doğduğu kentin anısına Humeyni soyadını aldı.

Felsefe, mantık, kelâm, fıkıh, irfan ve öteki İslam ilimleriyle ilgili fazla sayıda kitap yazdı.

İmam Humeyni, İslam bilimleriyle ilgili eserlerinden fazla, Muhammed Rıza Şah Pehlevi‘ye karşı dobra dobra davranış alması, Batı nüfuzuna aleyhinde çıkması ve devlet yönetiminde İslami kuralların geçerliliğini uzlaşmaz biçimde savunmasıyla tanındı. 1950’lerde ayetullah, 1960’ların başlarında da büyük ayetullah unvanını alarak Şiî molla hiyerarşinin en üst katına yükseldi.

Humeyni, 1929 yılında 27 yaşında iken 15 yaşındaki Betül Sakafi ile evlendi. Mustafa Humeyni, Zehra Musavi, Sadiqeh, Farideh Musavi, Ahmet Humeyni adlarında çocukları oldu.

5 Haziran 1961 tarihinde meydana gelen kanlı olaylardan sonra rejim aleyhine yaptığı bir konuşma sonucu tutuklanarak Tahran’daki İşretâbâd askeri ceza evine konuldu. Özgür kaldıktan bir yıl sonra, kapitülasyon tasarısı aleyhine yaptığı ateşli konuşmasının gerisinde her yerde tutuklandı. Ama bu defa cezaevine yok, 4 Kasım 1965’te Türkiye’ye sürgüne gönderildi.

Humeyni, Muhammed Rıza Şah Pehlevi‘nin 1962 ve 1963 yıllarında yaptığı toprak reformu programı çerçevesinde bazı dinsel vakıfların mülklerine el konulmasına muhalefet ettiği için tutuklandı. Humeyni bir yıl esir kaldıktan daha sonra 4 Kasım 1964 tarihinde Türkiye‘ye sürgüne gönderildi.

Önce Ankara’ya getirilen Humeyni Ankara’da Bulvar Palas Oteli’nin 514 numaralı odasında kaldı. Beş gün sonradan götürüldüğü Bursa‘da Farsça haberdar olan askeri istihbarat uzmanı Albay Ali Çetiner’in evinde kaldı.

Humeyni Bursa’da eve girer girmez Çetiner’in eşi Melahat Hanım’ın başının açık olmasına sinirlenerek örtünmesini istedi. Bayan Çetiner karşısında çıkınca daha da sinirlendi ve sesini yükselterek yan İranlı albaya bağırmaya başladı. Durumu anlayan Ali Çetiner karısından odadan çıkmasını rica edince ortalık yatıştı.

İLGİLİ BİYOGRAFİ :   Huseyin Sinan

Humeyni Çetinerler’in evine ilk geldiği günlerde bir başka olay daha yaşandı. Çetinerler’i ve Melahat Çetiner, oğulları Tanju ve Tolga ile 12 yaşındaki kızı Payan vardı. Humeyni başı açık Payan’ı görür görmez homurdanmaya başladı. Sesini yükselterek Hafzali’ye İran’ca “gız.. gız..” diye birşeyler söyledi. Eliyle 12 yaşındaki Payan’ı gösteriyor benzer masada bir kadınla yemek yemeyeceğini söylüyordu. Albay Çetiner’in eşi duruma çok sinirlendi. yeniden da Humeyni ile benzer masaya oturmadı.

Bursa’da evde kapalı kalan Humeyni’nin canı sıkılmaya başlamıştı. Sokağa çıkmak istediğini söylemeye başladı oysa MİT Türkiye’de cübbe ve sarıkla sokağa çıkılamayacağını söyleyince vazgeçti. daha sonra Albay Çetiner kendisine ceket pantalon ve gömlek getirdi hatta cübbe görevi gören pardösü de verdiler ama Humeyni reddetti. Israrları avantaj etmeyince 4 aylık bir aradan sonradan pes etti ve gömlek, pantalon ve pardösü giymeye razı oldu. “Tahriru’l-Vesile” adlı kitabını bu dönemde yazmaya başladı.

Humeyni hayatında ilk ve son kere Türkiye’de denize girdi. Yanında oğlu Mustafa, Ali Çetiner, İran’dan Şah’ın izniyle ziyarete gelen Mollalar, SAVAK ve MİT korumaları olduğu halde Florya plajına giden Humeyni denize giren kadınları görür görmez öfkeyle başını çevirdi ve anında kafeteryaya çıkılmasını istedi.

bu vesileyle Mustafa mayo yerine uzun ve paçalı donuyla denize doğru yürüdü. Çevrede yer alan bayan ve erkekler Mustafa’yı donla görür görmez alay etmeye başladı. Plajı aniden ıslık ve yuh sesleri doldurması Mollalar’ı çok sinirlendirdi. Bu olaydan üç gün sonradan benzer ekip Kumla’ya gitti ve Humeyni çevrede kimsenin bulunmamasından yararlanarak denize gireceğini söyledi. Peştemal istedi. Ali Çetiner’in “Peştemalla denize girilmez” demesine fazla sinirlendi. Alelacele bulunan bir havlu ile denize girdi ve çok mutlu oldu.

İran İslam Devrimi’nin lideri Ayetullah Humeyni 1964’te sürgün geldiği ve 1 yıl baştan başa kaldığı Türkiye’de İran Şahı Muhammed Rıza Şah Pehlevi‘yi devirme planlarını yaptı. Humeyni’nin aracısız olarak emri ve maddesel desteğiyle kurulan İslam Cemiyetleri Koalisyonu siyasi cinayetler düzenlemekle görevlendirildi. Rejime muhalif liderler bu örgüt kadar öldürüldü. Humeyni Türkiye’de sürgünde bulunduğu sırada Başbakan Mansur yeniden bu örgüt tarafından öldürüldü.

İLGİLİ BİYOGRAFİ :   Hüseyin Cahit Yalçın

Türkiye’ye cebi delik gelen Humeyni’ye Türkiye’de bulunduğu sırada para yağdı. İran’dan gizli yollardan ve devlete ait ziyaretçilerden Humeyni’ye gelen paraların haddi hesabı yoktu. Gelen altınları yatağının altında koyacak yer kalmayınca öbür yerlere koymaya başladı. Saddam Hüseyin ve Muammer Kaddafi‘nin para gönderme isteğini ise sert bir şekilde reddetti.

Türkiye’de 1 sene kaldıktan sonra Şahın adamlarının tavsiyesi üstüne Irak‘a sürgüne gönderildi. Şiilerce tanrısal sanılan Irak’ın Necef kentine yerleşti. Şahın devrilmesi ve İran’da bir İslam cumhuriyeti kurulması yönündeki çağrılarını oradan sürdürdü.

6 Ekim 1978 tarihinde de Şahın baskısıyla, Irak lideri Saddam Hüseyin Humeyni’yi Fransa‘ya yolladı. Fransa’da Paris’in bir banliyösü olan Neauphle-le-Chateau’ya yerleşti. Humeyni tekrar şah yönetiminin yıkılması ve bir İslam cumhuriyetinin kurulması yolunda yoğun bir propaganda girişimlerine devam etti. Mesajlarını ilettiği teyp bantları İran’da derece derece genişleyen bir kitleye ulaştı. 1978 sonlarında kitle gösterilerinin, grevlerin ve halk arasındaki hoşnutsuzluğun bütün ülkeye yayılması aleyhinde Muhammed Rıza Şah Pehlevi 16 Ocak 1979 tarihinde İran’ı terk etmek zorunda kaldı.

Humeyni, bunun üzerine 1 Şubat 1979 tarihinde İran’a dönerek ihtişamlı bir şekilde karşılandı. Devrimin siyasi, yasal, ruhani lideri olan İmam Humeyni, dört gün daha sonra bir hükümet görevlendirdi. 1 Mart 1979 tarihinden itibaren Kum şehrine yerleşti.

Aralık 1979 tarihinde yapılan tüzük referandumuyla İran İslam Cumhuriyeti kuruldu ve Humeyni ömür boyu siyasi ve dinsel önder olarak seçildi.

Humeyni, İran İslam Cumhuriyetinin kurulmasından daha sonra ülkede hükümet politikasının belirlenmesini büyük ölçüde içtihat yetkisine sahip ulema üstlendi, İmam Humeyni ise öbür gruplar arasında hakemlik etmekle ve kişisel ağırlığını kullanmasını gerektiren kayda değer konularda son kararı vermekle yetindi. Hukuk düzeni olarak İslami hukuk uygulanmasına geçildi. Kadınların başlarını kapamaları zorunlu kılındı, Batı müziği ve alkol yasaklandı ve şeriat yasalarında kayıtlı cezalar uygulamaya kondu.

Humeyni döneminde keza ABD‘ye, hem de Sovyetler Birliği‘ne aleyhinde uzlaşmaz bir tutum sergilendi. Humeyni’nin onayı ile 4 Kasım 1979 bir gurup İranlı genç Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’ni ele geçirerek 66 ABD vatandaşını rehin aldı ve 29 Ocak 1981 tarihine kadar rehin tuttu.

İLGİLİ BİYOGRAFİ :   Hakan Balta

22 Eylül 1980 – 20 Ağustos 1988 tarihleri aralarında Saddam Hüseyin‘in saldırması sonucu 8 sene her tarafında İran Irak ile savaştı.

İngiltere‘de Iblis Ayetleri (Satanic Verses) adlı kitabın yazarı ve yayımcısı Salman Rüşdi hakkında 14 Şubat 1989 tarihinde ölüm fetvası çıkardı. Rüşdi’nin başına üç milyon Amerikan doları ödül koydu.

Humeyni, 3 Haziran 1989 tarihinde 87 yaşında Tahran, İran’da ölmüştür. Cenazesine 10 ile 13 milyon arası insan katılmıştır.

Humeyni’nin yazdığı kitaplardan “Tahriru’l-Vesile” adlı kitabının 2. cildi sayfa 241’de “Kalıcı ya da gayri-kalıcı düğün ile 9 yaşından önce benzer ile cima (cinsel ilişkide bulunmak) caiz deyildir. Fakat öteki faydalanmalar şehvetle el atmak, sarılmak veya tefhiz etmenin sakıncası yoktur. Hatta emzikteki olsa bile.” ifadesi yer almaktadır.

Kitapları :
1- Sahur Duası Şerhi
2- “Re’su’l-Calût” Hadisinin Şerhine İmam’ın Haşiyesi
3- “Fikir ve Cehl Ordusu” Hadisinin Şerhi
4- “Fusûsu’l-Hikem”in Şerhine Haşiye
5- “Kırk Hadis” Şerhi
6- Namaz Âdâbı (Âdâbu’s-Salat)
7- “Esfar” (irfani eserler) Haşiyesi
8- Envaru’l-Hidaye fi’t-ta’lîgatu Ale’l-kifaye ( 2 deri),
9- Risaletu’l-İstishab
10- Risaletu’l-İctihad ve’t-Taklid
11- Risale fi’t-Taleb ve’l-İrade
12- Risale fi’l-Kâ’ideti min Mulk
13- Kitabu’t-Tahâre (4 deri)
14- Mekâsib-u Muharrame (2 cilt)
15- Risaletu Necati’l-İbad
16- Ayetullah El-Uzma Burucerdî’nin Fıkıh Dersleri
17- Hac Fetvaları
18- Kitabu’l-Bey’ (5 cilt)
19- Kitabu’l-Halel fi’s-Salat
20- Cihad-ı Ekber yada Nefse Aleyhinde Mücadele
21- Fetvalar
22- İrfanî Mektuplar
23- “Re’su’l-Calût” Hadisinin Şerhi
24- “Fevaidu’r-Razaviyye” Şerhine Haşiye
25- Misbahu’l-Hidaye ile’l-Hilafe ve’l-Vilaye
26- “Misbahu’l-Uns”a Haşiye
27- Sırru’s-Salat (Salatu’l-Ârifîn ve Mi’racu’s-Salikîn)
28- Risaletu Likâu’llah
29- Keşfu’l-Esrar
30- Bedayiu’d-Durer fi Kâidetu Nefyi’d-Darar
31- Risaletu fi’t-Teâdul ve’t-Teracîh
32- Menahicu’l-Vusul ilâ İlmu’l-Yöntem (2 deri)
33- Risaletu fi’t-Takiyye
34- Risale fi Ta’yîni’l-Fecr fi’l-Leyalî’l-Mukammere
35- Ta’lîka ale’l-Urvetu’l-Vuska
36- Ta’lîka alâ Vesiletu’n-Necat
37- Miras Risalesine Haşiye
38- Tevzihu’l-Mesail (İlmihal risalesi)
39- Tahriru’l-Vesile (2 deri)
40- Takriratu Durus-i İmam Humeynî
41- İslâmî Hükümet yada Velayet-i Fakîh
42- Hamd Suresi Tefsiri
43- Şiir Dîvanı
44- Siyasî-İlahî Vasiyetname (son mesaj)
45- Sahife-i Nur (İmam’ın mesajları, konuşmaları, röportajları, mektup ve ahkâmı, 22 cilt)

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı