J

Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre Biyografisi

Felsefi içerikli romanlarının yanı sıra her yönüyle kendine özgü olarak geliştirdiği Varoluşçu felsefesiyle de yer etmiş; bunların yanına varoluşçu Marksizm şekillendirmesi ve siyasetteki etkinlikleriyle 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biri olmuştur

Jean Paul Sartre, 21 Haziran 1905 tarihinde Paris, Fransa’da doğmuştur. Paris’te varlıklı bir burjuva ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Jean-Bastiste Sartre, Fransız ordusundan bir memur; annesi Anne-Marie Schweitzer ise Nobel ödüllü Alman Albert Schweizer‘in kuzeniydi. Sartre hemen şimdi 15 aylık iken babasını kaybetti. Sarbonne Üniversitesi‘nde Almanca profesörü olan dedesi tarafından yetiştirildi. Annesi eğitimiyle yakından ilgilendi. Çocukluğunda geçirdiği bir hastalık sonucu sağ gözünde görme kaybına uğradı. Bu rahatsızlık bununla birlikte fena görünümlü bir şaşılığa da yol açmıştır. Annesi bitmiş evlendiğinde Sartre üvey babasının yanına La Rochella’ya taşındı. Ufak yaşta matematik ve edebiyat dersleri almasını sağladı. Fransa’da Louis le Grand Lisesi’’nde okudu. Paris’te başladığı lise eğitimini Rochelle’de tamamladı. Liseden sonra eğitimine İsviçre’deki Fribourg Üniversitesi’nde devam etti. Buradan daha sonra Berlin şehrinde bulunan Fransız Enstitüsü’nde eğitimini tamamladı.

Fransız asıllı filozof, oyun yazarı, yazan ve gazeteci. Kendine özgü geliştirdiği varoluşçuluğu ve çizdiği entellektüel karakter ile 20.yy’a damgasını vuran düşünürlerden birisi olmuştur. Varoluşçu Marksizmin şekillenmesini sağlamıştır. Dönemin siyasi karmaşasına katılan düşünür, dünyayı çok yakından peşine düşüp takip ederek tepkisini dile getirmekten çekinmemiştir.

Gençlik yıllarında filozof Henri Bergson‘nun “Essay on The Immediate Veri of Consciousness” adlı çalışmasını okurken çok etkilendi. Batı felsefesiyle yakından ilgileniyordu. Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel ve Martin Heidegger gibi şahısların yazıları ilgisini çekiyordu. Louis le Grand Lisesi’ni bitirdikten daha sonra Fransa’nın meşhur okulu Ecole Normale Supérieure‘de eğitimine devam etti. Sonra eğitimine İsviçre’deki Fribourg Üniversitesi’nde devam etti. Burada okurken 1928 yılında, Sorbonne’da çalışan Simone de Beauvoir ile tanıştı. Öğrencilik yıllarında auvoir ile başlayan ilişkisi ömür boyu sürdü. Sartre 1929 yılında felsefe doktorasını alarak buradan mezun oldu. 1929 yılında birincilikle felsefe öğretmenliği diplomasını aldı.

İLGİLİ BİYOGRAFİ :   Jean Piaget

1931-1945 yılları aralarında Le Havre, Lion ve Paris‘teki okullarda öğretmenlik yaptı. Berlin‘de 2 sene Alman fesefesini inceledi. Yazabilmek için bir zaman öğretmenliğe ara verdi ve 1936 yılında ilk kitabı “İmgelem” yayınlandı. Öğretmenliğe ara vermesine karşın eğitmen olmaktan vazgeçmemiştir.

1939 yılında II. Dünya Savaşı başlayınca Fransız ordusuna meteorolog olarak hizmet vermeye başladı. 1940 yılında 2’nci Dünya Savaşı’nda Almanlar göre yakalanıp esir düştü. 9 ay hapiste kaldı. Hapisten çıkınca Direniş Hareketi’ne katıldı. Direniş Hareketi’nde iken “Sinekler” adlı tiyatro oyununu oynadı.

Felsefe eğitimine devam ederken, “Benlik Alışkanlığı” (1937), “Bulantı” (1937) ve “Duvar” (1939) adlı kitaplarını yazdı. 1940 yılında, Padoux’da Almanlar tarafından tutuklanmasından sonra direniş hareketine katıldı. “Sinekler” adlı oyunununu ve “Varlık ve Hiçlik” adlı kendi felsefesini açıkladığı kitabını da bu dönem yazdı. 1944 Ağustos’undan itibaren Albert Camus, André Malraux gibi isimlerle birlikte Fransız gazetesi “Combat” için çalıştı.

1939‘da “Özgür Yolları“,1945‘te “Yaşanmayan Süre/Bekleyiş” ve 1949‘da “Tükeniş” adlı kitaplarını yazdı.

1945 yılında öğretmenliği bıraktı ve “Varlık ve Hiçlik” adlı çalışmasıyla yazarlık başladığı kariyerine 1945 yılında “Les Temps Modernes” adlı yazınsal-politik dergi ile devam etti. 1946 yılında ise “Saygılı Yosma” ve “Mezarsız Ölüler” adlı oyunlarını yazdı. Soğuk savaş dönemince Sovyetler Birliğini desteklemiş ve Fransa‘nın Cezayir’e aleyhinde yürüttüğü savaşa karşı çıkmıştır.

1948 yılında yayımlanan “Lekeli Eller” adlı kitabı ayrıca entellektüel ayrıca de politik öğeler içermektedir. Komünist parti taraftarı olması karşın hiçbir zaman parti içinde yer almamış ve çalışmamıştır. 1956’da Sovyetler Birliği, İskandinavya, Afrika, ABD ve Küba‘yı gezdi. 1960’a değin yazılarını ve düşüncesini komünizm ve Sovyetler’e ayırdı. 121’lerin Bildirgesi ” olarak aşina bildirgeyi imzalamış ve 1961- 1962 yıllarındaki büyük gösterilere katılmıştır. 1960 yılında Küba ziyareti esnasında Che Guevara ile tanışır. Hem 1966-1967 yılları arasında Vietnam Savaşı‘ndaki katliamları sorgulamak üzere sabit Russel Mahkemesi’nin başkanlığını yapmıştır.

İLGİLİ BİYOGRAFİ :   John Travolta

Sartre, 1964 yılında yazdığı “Sözcükler” adlı kitabıyla edebiyata nükte ve alaycılığı kattı. Edebiyat onun için oyunların olduğu bir dünya idi. Yazınsal dilinde felsefenin somutlaştırılmasını ve Marcel Proust tarzı kelime arajmanlarını kullandı. Aynı sene Nobel Edebiyat Ödülü‘ne değer görüldü. Yapıtlarına ve politik konumuna hasar vereceğinden ödülü reddetti.

1968 olayları Sartre’ın kendi fikirlerini ve geleneksel entelektüel konumlarını da sorguladığı bir dönem olmuştur. Sovyetler’in Prag’a müdahalesinin ve Fransa’daki öğrenci hareketlerinin üstüne, teorik politik alanı her tarafta değerlendirmeye başlamış, 1973‘te Liberation’u kurmuştur.

1960-1971 aralarında Gustave Flaubert‘le ilgili incelemeler yaptı.

1974 yılında gözleri bozulmaya başlamış ve büyük oranda görmez olmuştu. 15 Nisan 1980‘de Paris‘te akciğer ödeminden vefat etti. Geriye Doğru kendi varoluşçu felsefesini işlediği birçok yapıt bıraktı. 17. yy’dan beri varolan varoluşçuluğa kendi siyasal ve felsefi yaklaşımını katmıştır. Kendi deyimiyle “Varoluşçuluk hümanizmdir”. Sartre tüm bunların yanında Fransa’da belirgin bir entellektüel konuşma çizmiş ve özel bir konuma gelmiştir.

Jean Paul Sartre, 15 Nisan 1980 tarihinde Paris, Fransa’da 75 yaşında ölmüştür.

Sartre’nin yazmış olduğu en manâlı kitaplar arasında Özgürlüğün Yolları, Bulantı, Gizli Oturum, Benekli Eller, Sözcükler, Duvar sayılabilirdi. Bunların yanı sıra bağlı yayımlanmamış ya da yayınlanıp belirtilmemiş çoğu yapıtı da bulunur.

Kitapları :
– Varoluşçuluk,
– Altona Mahpusları,
– Diyalektik Aklın Eleştirisi
– Edebiyat Nedir?,
– Sözcükler,
– Edebi Denemeler,.
– Bulantı,
– İmgelem,
– Baudelaire,
– Ego’nun Aşkınlığı,
– İş işten Geçti,
– Varlık ve Hiçlik,
– Duvar,
– Çark,
– Zihin Çağı (Özgür Yolları 1),
– Yaşanmayan Zaman (Bağımsızlık Yolları 2),
– Tükeniş (Hür Yolları 3),
– Toplu Oyunlar (Gizli Oturum, Mezarsız Ölüler, Sinekler, Lekeli Eller, Iblis ve Ulu Tanrı, Saygılı Yosma),
– Hepimiz Katiliz (Sömürgecilik Bir Sistemdir),
– Acayip Savaşın Güncesi,
– Usul Araştırmaları,
– Aydınlar Üzerine,
– Yahudi Sorunu,
– Estetik Üstüne Denemeler,

İLGİLİ BİYOGRAFİ :   James Coburn
Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı